Stel dat je al lange tijd probeert zwanger te worden, maar het lukt niet. Wat zijn dan je opties? Steeds meer mensen maken gebruik van medische technieken die de kans op een zwangerschap vergroten. In dit artikel lees je welke mogelijkheden er zijn en hoe ze werken.
Wanneer is er sprake van vruchtbaarheidsproblemen?
Artsen spreken van verminderde vruchtbaarheid wanneer een stel na een jaar regelmatig onbeschermde seks nog niet zwanger is geworden. Dit geldt voor vrouwen onder de 36 jaar. Voor vrouwen boven de 36 geldt al na zes maanden dat verder onderzoek zinvol is.
Vruchtbaarheidsproblemen kunnen bij zowel de vrouw als de man liggen. Bij vrouwen gaat het vaak om problemen met de eisprong of de eileiders. Bij mannen speelt de kwaliteit van het sperma een grote rol.
Een huisarts verwijst in dit geval door naar een gynaecoloog of fertiliteitsarts. Samen kijken zij naar de oorzaak en welke behandeling het beste past bij de situatie.
Medische behandelingen bij verminderde vruchtbaarheid
Er zijn verschillende medische behandelingen beschikbaar. Welke het meest geschikt is, hangt af van de oorzaak van de vruchtbaarheidsproblemen.
Inseminatie is een veelgebruikte eerste stap. Hierbij wordt sperma rechtstreeks in de baarmoeder gebracht, rond het moment van de eisprong. Dit vergroot de kans dat een zaadcel een eicel bereikt. Soms worden hierbij ook hormonen gebruikt om de eisprong te stimuleren.
IVF, ofwel in-vitrofertilisatie, is een bekendere en intensievere behandeling. Eicellen worden buiten het lichaam bevrucht met sperma. Het ontstane embryo wordt daarna teruggeplaatst in de baarmoeder. IVF wordt ingezet als inseminatie niet werkt of als er andere medische redenen zijn.
ICSI en andere gespecialiseerde technieken
Wanneer de kwaliteit van het sperma ernstig verminderd is, biedt ICSI uitkomst. Bij intracytoplasmatische sperma-injectie wordt één zaadcel direct in een eicel geïnjecteerd. Dit gebeurt onder een microscoop met uiterst fijn instrumentarium.
ICSI is een verfijning van IVF en wordt toegepast als bevruchting op de normale IVF-manier niet lukt. De slagingskans hangt af van verschillende factoren, waaronder de leeftijd van de vrouw en de kwaliteit van de eicellen.
Naast ICSI zijn er ook technieken zoals embryoselectie, waarbij embryo’s voor terugplaatsing worden beoordeeld op kwaliteit. Dit verhoogt de kans op een succesvolle innesteling en vermindert het risico op een miskraam.
Gebruik van donor-eicellen en donorsperma
Soms lukt het niet om met eigen eicellen of eigen sperma een zwangerschap te bereiken. In dat geval kan gebruik worden gemaakt van donor-eicellen of donorsperma. Dit is een grote stap, zowel medisch als emotioneel.
Bij gebruik van donorsperma zijn er verschillende routes mogelijk. Sommige mensen kiezen voor een behandeling in een kliniek, anderen oriënteren zich op de juridische en psychologische aspecten van donorconceptie via gespecialiseerde organisaties die begeleiding bieden aan donoren, ouders en donorkinderen. Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de gevolgen voor het kind.
Donor-eicellen worden in Nederland minder vaak aangeboden dan donorsperma, omdat het doneren van eicellen een belastend proces is voor de donor. Sommige mensen kiezen er daarom voor om naar het buitenland te gaan voor eiceldonatie.
Draagmoederschap als uiterste optie
Wanneer een vrouw geen baarmoeder heeft of om medische redenen geen zwangerschap kan dragen, is draagmoederschap een mogelijkheid. Een andere vrouw draagt dan het kind, terwijl de genetische band met de wensouders behouden kan blijven.
In Nederland is draagmoederschap toegestaan, maar er gelden strikte voorwaarden. Het mag niet commercieel zijn en de draagmoeder moet al kinderen hebben. Bovendien is goede begeleiding door een arts en psycholoog verplicht.
Het vinden van een draagmoeder is in de praktijk moeilijk. De wachttijden zijn lang en het emotionele proces is zwaar voor alle betrokkenen. Toch kiezen sommige mensen bewust voor deze weg als andere opties zijn uitgeput.
Wat je kunt verwachten bij een vruchtbaarheidsbehandeling
- Een uitgebreid onderzoek gaat altijd vooraf aan een behandeling, inclusief bloedonderzoek, echografie en spermaanalyse
- De behandelingen zijn fysiek belastend, vooral door de hormooninjecties die nodig zijn bij IVF en ICSI
- Niet elke behandeling slaagt in de eerste poging; meerdere pogingen zijn vaak nodig
- De emotionele belasting is groot; begeleiding door een psycholoog of maatschappelijk werker wordt aangeraden
- Kosten kunnen oplopen; de vergoeding vanuit de basisverzekering is beperkt en verschilt per behandeling
- Leeftijd speelt een cruciale rol: hoe jonger de vrouw, hoe groter de kans op succes
Veelgestelde vragen over vruchtbaarheid en conceptiemogelijkheden
Hoe lang duurt een IVF-behandeling gemiddeld?
Een volledige IVF-cyclus duurt gemiddeld vier tot zes weken. In die periode worden eerst de eierstokken gestimuleerd met hormonen, daarna worden de eicellen verzameld en bevrucht, en ten slotte wordt het embryo teruggeplaatst. Na de terugplaatsing volgt een wachttijd van ongeveer twee weken voordat een zwangerschapstest betrouwbaar is. Inclusief voorbereiding en eventuele wachttijden bij een kliniek kan het totale traject aanzienlijk langer duren.
Wordt een vruchtbaarheidsbehandeling vergoed door de zorgverzekering?
In Nederland vergoedt de basisverzekering maximaal drie IVF-pogingen per kind, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. De vrouw moet jonger zijn dan 43 jaar en de behandeling moet medisch noodzakelijk zijn. Inseminatie wordt in sommige gevallen ook vergoed. Kosten voor eiceldonatie of behandelingen in het buitenland vallen doorgaans buiten de vergoeding. Het is verstandig om vooraf contact op te nemen met de zorgverzekeraar om duidelijkheid te krijgen over de dekking.
Wat is het verschil tussen IVF en ICSI?
Bij IVF worden eicellen en zaadcellen samen in een schaaltje gebracht, waarna bevruchting op natuurlijke wijze plaatsvindt. Bij ICSI wordt één zaadcel met een fijne naald direct in een eicel gebracht. ICSI wordt toegepast als het sperma te weinig beweeglijk is, als er te weinig zaadcellen zijn of als eerdere IVF-pogingen niet tot bevruchting hebben geleid. De kans op een succesvolle bevruchting is bij ICSI iets hoger in situaties waar sperma de beperkende factor is, maar de verdere procedure en slagingskansen lopen daarna gelijk.